Klimaatactie die mensen met een beperking betrekt
Daura van Vuuren is een Nederlandse onderzoeker die werkt op het snijvlak van klimaatverandering en de inclusie van mensen met een beperking. Mensen met een beperking hebben twee tot vier keer meer kans om te overlijden of gewond te raken tijdens een klimaatnoodsituatie, maar de meeste nationale klimaatplannen vermelden hen niet. Met een Bevica-beurs reisde ze door de VS, Canada, Indonesië, Australië, Fiji en Nieuw-Zeeland-Aotearoa om hun verhalen te verzamelen en de basis te leggen voor klimaatbeleid dat niemand achterlaat.
“Effectieve klimaatactie is inclusieve klimaatactie.”
Daura van Vuuren (26) is een Nederlandse onderzoeker die zich inzet voor het verkennen van het snijvlak tussen klimaatverandering en de inclusie van mensen met een beperking. Met een Master of Science in Climate Change: Impacts, Mitigation and Adaptation en een Bachelor of Arts in Liberal Arts and Sciences: Global Challenges (met een specialisatie in World Politics), combineert zij inzichten uit zowel de sociale als de natuurwetenschappen om complexe duurzaamheidsuitdagingen aan te pakken via interdisciplinaire benaderingen.
In 2024, als ontvanger van de Bevica Main Student Prize, waarbij ze een subsidie van 42.000 euro ontving, begon Daura aan een wereldwijde onderzoeksreis om inclusieve klimaatactie voor mensen met een beperking te onderzoeken. Haar persoonlijke band met inclusiviteit, doordat ze is opgegroeid met een broer met het syndroom van Down, blijft haar perspectief op toegankelijkheid en rechtvaardigheid in het klimaatbeleid vormen. Haar veldwerk heeft haar door Noord-Amerika, de Stille Oceaan, Azië en Oceanië geleid. Hierbij werkte ze samen met lokale gemeenschappen voor mensen met een beperking en organisaties zoals het Harvard Project on Disability, het World Institute on Disability en het Disability-Inclusive Climate Action Research Program (DICARP) aan de McGill University.
Daura werkt momenteel bij Nordic Sustainability, een klein duurzaamheidsadviesbureau gevestigd in Kopenhagen, waar zij zich richt op het bouwen van bruggen tussen onderzoek, beleid en praktijk. Met haar werk probeert ze de bestaande kloof tussen onderzoek en beleid te dichten, waardoor mensen met een beperking te vaak buiten de wereldwijde klimaatgesprekken vallen. Haar missie is om een inclusievere en veerkrachtigere klimaatbeweging te stimuleren, waarin elke stem wordt vertegenwoordigd en elke oplossing rekening houdt met zowel ecologische als sociale duurzaamheid.
Motivatie
Waar komt je passie en motivatie vandaan?
Daura: “Ik ben opgegroeid in Nederland met twee broers en een zus. Joran, mijn oudste broer, heeft het syndroom van Down, en opgroeien met een familielid met een beperking gaf me persoonlijk inzicht in het belang van inclusie. Ik groeide op in een huis waar verschillen werden omarmd en gevierd, en dat heeft alles wat ik doe beïnvloed. In 2021 verhuisde ik naar Kopenhagen om een MSc in Climate Change te volgen aan de Universiteit van Kopenhagen. Tijdens mijn studie realiseerde ik me dat discussies over gemarginaliseerde groepen zelden over beperkingen gingen. Dit bleef me bij, vooral gezien mijn gezinssituatie.
De pandemie maakte duidelijk hoe crises bepaalde groepen onevenredig hard raken, in het bijzonder mensen met een beperking. Hoe meer ik leerde over de gevolgen van klimaatverandering, hoe meer ik begon na te denken over hoe een klimaatcrisis mijn broer zou beïnvloeden. Hij zou, samen met velen anderen, uitdagingen anders ervaren en zou specifieke ondersteuning en toegankelijke diensten nodig hebben die vaak over het hoofd worden gezien in noodplanning en structurele ondersteuning. Dat besef deed me me afvragen: hoe kunnen we ervoor zorgen dat klimaatbeleid echt inclusief is voor iedereen en rekening houdt met de specifieke behoeften van mensen met een beperking?
Ik nam deel aan een beursenprogramma over Universal Design – het mensenrechtenprincipe dat producten, diensten en omgevingen voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Hoewel het programma zich vooral richtte op architecten en ontwerpers, richtte ik me op beleidsmaatregelen en was ik vastbesloten om te onderzoeken hoe de inclusie van mensen met een beperking samenhangt met klimaatactie. Ik ontdekte al snel een groot gat in het onderzoek: beperkingen komen bijna geheel niet voor in klimaatmaatregelen en beleidsdiscussies.”
Over het project: Inclusieve klimaatactie voor mensen met een beperking
Kun je uitleggen waar het project Disability-Inclusive Climate Action precies over gaat?
Daura: “Mensen met een beperking hebben twee tot vier keer meer kans om te overlijden of gewond te raken tijdens een klimaatnoodsituatie, een schokkende statistiek die zelfs de geleidelijk optredende gevolgen van klimaatverandering niet eens meerekent. De verhoogde risico's komen voort uit enorme kenniskloven en een grote politieke blinde vlek.
Ik stuitte op het werk van DICARP aan de McGill University, dat nationale klimaatplannen en adaptatiebeleid onder het Parijs-akkoord analyseerde om de inclusie van mensen met een beperking te beoordelen. De bevindingen waren opmerkelijk: zeer weinig landen vermelden beperkingen in hun klimaatbeleid, en velen, waaronder Denemarken en Nederland, doen dit helemaal niet. Geschokt door dit gebrek aan aandacht en verantwoording schreef ik een onderzoeksvoorstel over juridische aansprakelijkheid, waarbij ik de mogelijkheid onderzocht om een zaak aan te spannen tegen de Deense staat wegens het niet beschermen van de rechten van personen met een beperking onder het Parijs-akkoord en het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Ik noemde het voor de grap mijn 'go big or go home'-aanpak, maar het leverde me de beurs op en werd de basis van mijn project.
Het onderzoek voor de juridische zaak omvatte het onderzoeken van hoe andere landen de inclusie van mensen met een beperking aanpakken in klimaatactie, een tekortkoming in de Deense staat, en de risico's die haar burgers lopen door nalatigheid. In samenwerking met DICARP ontwikkelde ik een plan om internationaal te reizen en experts en belangenorganisaties persoonlijk te ontmoeten om juridische argumenten te onderbouwen. Tijdens mijn reizen door de VS, Canada, Indonesië, Australië, Fiji en Nieuw-Zeeland-Aotearoa legde ik vast hoe klimaatrisico's structurele uitdagingen voor mensen met een beperking verergeren en onderzocht ik initiatieven voor inclusieve, participatieve klimaatactie.
De Bevica-beurs stelde me in staat om de wereld rond te reizen en in contact te komen met vooraanstaande onderzoekers en belangenbehartigers, waarbij ik verhalen verzamelde van mensen met een beperking. Ik wilde begrijpen wat er in de praktijk gebeurt, voorbij de beleidsdocumenten, en leren van grassroots-bewegingen die echte verandering teweegbrengen. Het ontmoeten van experts en belangenbehartigers voor mensen met een beperking onthulde vanaf het begin dat nalatigheid levenseindende gevolgen heeft. De woorden van een activist uit San Francisco raakten me diep: “In mijn gemeenschap zal ik de eerste zijn die sterft, en ik denk niet dat iemand het iets kan schelen.” Dit onderstreepte de urgentie: mensen met een beperking behoren tot de meest kwetsbaren voor klimaatimpact, maar de meeste nationale plannen negeren hen volledig. Dat is een realiteit die we moeten veranderen.
Sinds de start van dit project heb ik enorm veel geleerd van elk gesprek. Het is een levenslange missie geworden: het uitbreiden van het internationale interdisciplinaire netwerk, het dichten van kenniskloven en het waarborgen dat klimaatbeleid echt inclusief is. Het versterken van ongehoorde stemmen, zodat niemand achterblijft in de transitie naar een groene en duurzame toekomst.”
Wat is de link tussen jouw werk en natuurgebaseerde oplossingen?
Daura: “Een essentieel onderdeel van mijn impactproject is het toepassen van een Universal Design-benadering op klimaatactie. Het is een mensgerichte benadering die erkent dat onze vermogens voortdurend veranderen. Tijdens een hittegolf lopen bijvoorbeeld niet alleen mensen met een beperking risico, maar ook ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen die medicijnen gebruiken die hun vermogen om de lichaamstemperatuur te reguleren beïnvloeden. Klimaatadaptatie heeft daarom betrekking op de hele samenleving. Inclusieve oplossingen kunnen de gebouwde omgeving transformeren, natuurgebaseerde oplossingen integreren en groene ruimten uitbreiden. Op die manier maken we het dagelijks leven veerkrachtiger, beter voorbereid op klimaatimpact en verbeteren we uiteindelijk zowel de veiligheid als de levenskwaliteit.”
Wat vind je het leukste of meest inspirerende aan dit initiatief?
Daura: “Het toepassen van de Universal Design-bril, geworteld in zorg en liefde voor anderen, op de complexe uitdaging van klimaatverandering, heeft me laten zien hoe het perspectieven kan veranderen. Tijdens een reis naar Los Angeles vroeg ik een Uber-chauffeur naar bosbranden: “Hebben ze jou persoonlijk getroffen? Is er in jouw familie of gemeenschap iemand die extra ondersteuning nodig zou hebben in een noodsituatie?” Hij vertelde hoe bosbranden invloed zouden kunnen hebben op zijn oudere moeder, kinderen en zieke broer. We bespraken of hij lokale of nationale maatregelen zou willen om zijn familie te beschermen in het licht van klimaatimpact. Voordat hij me afzette, gaf hij toe: “Vóór vandaag begreep ik nooit waarom ik me zorgen moest maken over klimaatverandering, maar nu zie ik dat het gaat om de zorg voor mijn familie.” Momenten als die laten de kracht zien van het kaderen van klimaatactie via geleefde ervaringen.
Sinds mijn terugkeer in Kopenhagen heb ik gewerkt aan het naar nieuwe ruimtes brengen van dit gesprek, door contact te leggen met mensenrechtenactivisten in Denemarken, presentaties te geven en strategisch middelen en belanghebbenden te organiseren voor de juridische zaak. Ik ben ook een platform aan het opbouwen, verzamel de verhalen die ik heb verzameld in een kort boek en verken de mogelijkheden voor een documentaire om de echte menselijke impact van klimaatverandering te belichten en inclusieve actie voor iedereen te inspireren.”
Context
Je noemde eerder dat je met dit project ook het bewustzijn wilt vergroten over de kloof tussen beleid en praktijk — kun je daar meer over vertellen?
Daura: “Het plan is om een kort informatieboekje te maken als een compacte introductie tot inclusieve klimaatactie voor mensen met een beperking. Het zal de meest urgente risico's belichten, laten zien wat er in de praktijk gebeurt en een kernboodschap overbrengen: klimaatbeleid moet inclusief zijn, anders worden de meest kwetsbaren achtergelaten en worden zij geconfronteerd met dodelijke risico's. Het onderwerp is zeer interdisciplinair, dus het boekje heeft als doel een toegankelijk maar uitgebreid overzicht te bieden van wat nodig is om een breed publiek te informeren. Veel mensen vragen nog steeds: “Hoe zijn beperkingen en klimaat met elkaar verbonden?” en dit boekje behandelt precies dat, door te laten zien hoe dringende crises zoals woningtekorten, een moeizame gezondheidszorg, ontoegankelijke infrastructuur, discriminatie en structurele ongelijkheid samenkomen met de klimaatimpact op mensen met een beperking. Op basis van mijn onderzoeksreizen schets ik deze trends om aan te tonen dat intersectionele, sectoroverstijgende benaderingen essentieel zijn bij het ontwerpen van innovatieve en inclusieve oplossingen.”
Hoe zie je voor je dat inclusiviteit de standaard wordt in het klimaatbeleid?
Daura: “Voor mij betekent inclusiviteit het eerder en effectiever betrekken van gemarginaliseerde groepen bij het ontwerpen van beleid. De groene transitie is een kans om systemen te heroverwegen, waardoor steden, transport, infrastructuur en het dagelijks leven toegankelijker en sociaal inclusiever worden. In Auckland zag ik bijvoorbeeld een project voor groene ruimten dat gezamenlijk met de lokale gemeenschap was ontwikkeld, inclusief gemarginaliseerde groepen, en dat zo was ontworpen dat het toegankelijk, bruikbaar en betekenisvol is. Het verankeren van inclusiviteit in het klimaatbeleid stelt de cruciale vraag: hoe kunnen klimaatadaptatie- en groene transitieprojecten iedereen dienen, zonder iemand achter te laten?”
Wat moet er volgens jou structureel veranderen, en wat hoop je met dit project te bereiken?
Daura: “Ik geloof dat een van de belangrijkste doelen het vergroten van het bewustzijn is; een juridische zaak is een middel om dat doel te bereiken, niet het doel op zich. Het gaat om het creëren van zichtbaarheid en de wereld de realiteit te laten zien waar mensen met een beperking voor staan tijdens klimaatcrises. Media-aandacht en publiek bewustzijn zijn net zo cruciaal als politieke actie om de onevenredige risico's van klimaatverandering te benadrukken. Ik hoop dit werk voort te zetten, want zelfs één gesprek kan mensen openstellen en verandering teweegbrengen. De beurs heeft het voor me mogelijk gemaakt om wereldwijd verhalen te verzamelen en de verbanden te leggen in deze complexe context. Ik verken sectoroverstijgende en internationale samenwerkingen om dit werk op te schalen. Na twee jaar onderzoek, reizen en het opbouwen van een internationaal netwerk zie ik veel mogelijkheden om impact te maken. Mijn uiteindelijke doel is om ervoor te zorgen dat inclusieve klimaatactie voor mensen met een beperking een integraal onderdeel wordt van al het klimaatbeleid, en geen niche-onderwerp.”
Wat ben je nu aan het doen?
Daura: “Ik werk momenteel in duurzaamheidsadvies bij Nordic Sustainability in Kopenhagen, waarbij ik leer van klimaatinitiatieven in de private en publieke sector en van de diverse perspectieven die mijn onderzoek en impactwerk verrijken. Het is zowel spannend als uitdagend om de rol van de private sector bij het bevorderen van inclusieve klimaatactie te verkennen, vooral omdat politieke ontwikkelingen de klimaatambities afbouwen terwijl de urgentie toeneemt. Terwijl ik de volgende stappen voor mijn onderzoek en de juridische zaak plan, is het motiverend om samen te werken met mensen en belangengroepen om een strategie voor de toekomst vorm te geven. Zowel door mijn werk als door het impactproject ben ik vastbesloten om te leren, verbindingen te maken en de meest betekenisvolle bijdrage te leveren in onderzoek en praktijk.”
Jeugd en klimaatactie
Heb je een boodschap of tip voor andere jongeren die actie willen ondernemen tegen klimaatverandering, maar niet weten waar ze moeten beginnen?
Daura: “Ik had nooit verwacht dat ik een project als dit zou starten; het begon allemaal met een paar gedachten in een Word-document. Mijn advies aan jongeren is om de kans te grijpen: er zijn kleine financieringsmogelijkheden via studies of de EU, en die kunnen je helpen om actie te ondernemen voor een zaak die je aan het hart gaat. Blijf niet hangen in het idee dat de problemen te groot zijn; zoek een onderwerp waar je gepassioneerd over bent, dien je idee in en grijp je kansen. Er is nog veel werk aan de winkel, en er is financiering beschikbaar voor jongeren met energie en goede plannen.”
Effectieve klimaatactie is inclusieve klimaatactie. Om alle groepen te beschermen en structurele schade te voorkomen voor degenen met de hoogste gezondheids- en veiligheidsrisico's, moet inclusiviteit de basis vormen van elk klimaatbeleid. Deze boodschap moet de hoogste politieke niveaus bereiken: klimaatkwesties zouden niet alleen besproken moeten worden op conferenties die gericht zijn op beperkingen, en mensen met een beperking en hun vertegenwoordigers verdienen een zetel aan elke klimaatconferentie.
Uit het COP30-verhalenboek van Jonge Klimaatbeweging (2025). Tekst: Stephanie Okafor, Lot Schuijer.
Reacties