Zoet water uit zeewater, met algen
Meinke van Oenen heeft Algaenius opgericht, dat zeewater met behulp van halofiele algen omzet in bruikbaar zoet water. De algen absorberen het grootste deel van het zout, terwijl ze CO₂ vastleggen en verontreinigende stoffen verwijderen, zonder het energieverbruik en de giftige pekel van omgekeerde osmose. Waterschaarste komt eraan, zelfs in Nederland; haar antwoord volgt haar eigen filosofie: kijk naar de natuur, vind de toekomst.
Op slechts 21-jarige leeftijd is Meinke van Oenen een pionier op het gebied van duurzame ontzilting, waarbij ze zeewater via natuurlijke processen omzet in bruikbaar zoet water. Als veelbelovende, met prijzen bekroonde innovator en oprichter combineert ze systeemtechniek en bedrijfskunde met haar passie voor natuurgebaseerd ontwerp.
Haar bedrijf, Algaenius, ontwikkelt de eerste (bio)desalineringsmethode met behulp van halofiele algen. Deze technologie produceert water dat geschikt is voor industrieel, mijnbouw- en landbouwgebruik, terwijl het koolstof vastlegt en de druk op zoetwaterbronnen vermindert.
Nu ze haar minor Biobased Sciences aan de Wageningen University afrondt, plant Meinke om na haar afstuderen een master te gaan volgen. Geleid door haar filosofie, "Kijk naar de natuur, vind de toekomst", streeft ze naar een bedrijfsmodel waarin ecologische en financiële duurzaamheid hand in hand gaan.
Waterschaarste als een wake-up call
"Klimaatverandering voelt vaak ver weg," zegt Meinke, "maar waterschaarste is echt en versnelt." Tegen 2030 zal zelfs Nederland te maken krijgen met tekorten (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, RIVM), en wereldwijd zou twee derde van de bevolking getroffen kunnen worden.
De meeste huidige ontziltingsmethoden zijn afhankelijk van filtratie en fossiele brandstoffen, wat leidt tot kostbare, energie-intensieve systemen die de emissies verergeren. Meinkes oplossing kwam voort uit een vraag: Kunnen we water toegankelijk maken terwijl we het klimaat helpen in plaats van het te schaden?
Haar antwoord was algen.
"Ik geloof oprecht dat effectieve oplossingen moeten samenwerken met de omgeving, niet ertegenin."
Algaenius: het genie van de natuur in actie
Algaenius gebruikt speciaal gekweekte algen die 70 tot 90% van het zout absorberen, terwijl ze CO₂ vastleggen en stikstof en andere verontreinigende stoffen verwijderen. "Als kleine Pac-Men in het water," zegt ze. Het resultaat is betrouwbaar water met een laag zoutgehalte voor industrieën en boerderijen.
In tegenstelling tot omgekeerde osmose, die enorme hoeveelheden energie vereist en giftige pekel afgeeft, biedt Algaenius een goedkoop, circulair proces. Zout en koolstof worden vastgelegd in de algenbiomassa, die vervolgens kan worden hergebruikt of veilig kan worden verwerkt.
Momenteel op Technology Readiness Level (TRL) 4/5, zoekt Algaenius naar pilotprojecten om haar oplossing op te schalen. Het vroege succes is erkend door de UN Gamechanger Challenge en de Dutch Junior Water Prize, wat bewijst dat natuurgebaseerde innovatie levensvatbaar en noodzakelijk is.
Leren van de intelligentie van de natuur
Wanneer ze wordt gevraagd wat Meinke zo inspirerend vindt aan Algaenius, deelt Meinke: "is de natuur zelf, haar aanpassingsvermogen, haar genialiteit. Als je goed kijkt, werken alle elementen in de natuur samen en bestaan ze naast elkaar. We hebben de verantwoordelijkheid om dat voorbeeld te volgen."
Haar doel is niet alleen technologisch succes, maar ook anderen inspireren om met de natuur te innoveren. "We kunnen allemaal die kleine steen in de rivier zijn die rimpelingen veroorzaakt."
Opschalen, wereldwijd denken
Vervolgens wil Meinke de markt valideren en internationaal uitbreiden. Hoewel Nederland waterschaarste erkent, gaat innovatie in ontzilting langzaam. Zuid-Europa, het Caribisch deel van het Koninkrijk en Zuid-Afrika tonen een grotere bereidheid voor testen en opschalen.
Algaenius richt zich ook op industrieel afvalwater en lozing van pekel, een groeiende wereldwijde zorg. "In België en het Midden-Oosten wordt pekel terug in de zee geloosd, wat ecosystemen schaadt. Onze methode kan dit water biologisch behandelen terwijl het CO₂ vastlegt," legt ze uit.
De volgende stap: schaalbare behandeling van zout water met behulp van algen, een aanpak die klimaatmitigatie, bescherming van biodiversiteit en circulair ontwerp combineert.
Een wereldwijde oplossing opschalen
Voor nu richt Meinke zich op het valideren van haar model in de markt. Zuid-Europa, regio's zoals Spanje en Italië, heeft een grotere openheid getoond voor ontziltingsinnovaties dan Nederland. "Andere veelbelovende markten zijn het Caribisch deel van het Koninkrijk en mogelijk Zuid-Afrika," legt ze uit.
Haar visie blijft internationaal. Tijdens de UN Gamechanger Challenge 2023 in New York ontmoette ze een Zuid-Afrikaanse ingenieur die nu een strategische samenwerkingspartner is. Samen hopen ze Algaenius uit te breiden zodra er financiering en mogelijkheden voor pilotprojecten zijn.
"De volgende stappen richten zich op schaalbare, natuurgebaseerde afvalwaterzuivering," zegt ze. "Door gebruik te maken van de veerkracht en efficiëntie van algen, streven we ernaar een technisch levensvatbare, milieuvriendelijke en wereldwijd relevante oplossing te bieden."
"Samenwerken met de natuur is misschien wel de slimste technologie die we hebben."
Motivatie door uitdaging
Wat houdt haar gaande, zelfs als het moeilijk wordt? "Ik denk dat het deels gaat om het omzetten van een mentale knop, bijna alsof je zegt: 'Oké, laten we het gewoon doen'," zegt ze. "Veel van mijn inspiratie komt uit de natuur zelf. Als je goed oplet, is het ongelooflijk om te zien hoe alles in symbiose samenkomt. Dat is wat mij motiveert om elke dag aan Algaenius te blijven werken, zelfs als het uitdagend is."
Bericht aan beleidsmakers en de volgende generatie
Wanneer ze wordt gevraagd wat ze tegen beleidsmakers en de jongeren die de toekomst zullen vormgeven zou zeggen, biedt Meinke een heldere en nuchtere reflectie.
"De wereld staat op de rand van een watercrisis. Tegen het einde van 2025 zal de helft van de wereldbevolking in gebieden met waterschaarste leven. Ook in Europa nemen droogtes toe. We kunnen niet blijven vertrouwen op energie-intensieve, kortetermijnoplossingen. De enige schaalbare, betaalbare weg vooruit ligt in natuurgebaseerde oplossingen; ze leggen CO₂ vast, regenereren ecosystemen en herstellen het evenwicht."
Haar boodschap reikt verder dan beleidsmakers tot de volgende generatie die klaar is om actie te ondernemen. "De sleutel is om te genieten van het proces," zegt Meinke. "Werken naar een groot doel is niet altijd gemakkelijk, soms is het uitputtend, maar die momenten van uitdaging zijn wat je vormt."
Rutger Bregman noemt het morele ambitie: als je het voorrecht van een kans hebt, heb je ook de verantwoordelijkheid om die voor het goede te gebruiken. Begin waar je bent, wees niet bang om te falen, en onthoud dat zelfs kleine stappen een blijvende impact kunnen hebben."
Andere projecten
Zijn er nog andere projecten of initiatieven waar je momenteel bij betrokken bent?
Ik ben momenteel ambassadeur voor Techkwadraat, een initiatief van het Nationaal Groeifonds dat tot doel heeft hoogwaardig technisch onderwijs te bevorderen. Daarnaast ben ik lid van de Adviesraad van de Technasium Foundation.
De wereld staat voor een ongekende watercrisis. Tegen het einde van 2025 zal de helft van de wereldbevolking in gebieden leven die getroffen worden door waterschaarste, en binnen vijf jaar zouden rond de 700 miljoen mensen gedwongen kunnen worden te migreren door een gebrek aan water. Europa is hier niet immuun voor. Vorige zomer kampten verschillende regio's met ernstige droogte, en zelfs in Nederland voorspelt het RIVM een structureel tekort aan drinkwater tegen 2030.
Zoals bij veel andere uitdagingen richten de meeste voorgestelde oplossingen zich op symptomen en vertrouwen ze op technologieën die enorme hoeveelheden energie verbruiken. We moeten onze aanpak fundamenteel heroverwegen en zoeken naar oplossingen die de kernoorzaken aanpakken, oplossingen die ook CO₂ vastleggen. Anders riskeren we een vicieuze cirkel van nieuwe problemen. De enige echt schaalbare en kosteneffectieve weg vooruit ligt in de natuur zelf. Natuurgebaseerde oplossingen zijn de toekomst!
Uit het COP30-verhalenboek van Jonge Klimaatbeweging (2025). Tekst: Stephanie Okafor, Lot Schuijer.
Reacties